- บทความ
- น้ำยาฆ่าเชื้อระดับสูง
คู่มือจากเภสัชกรและวิศวกรเคมี
น้ำยาฆ่าเชื้อระดับสูง คืออะไร ใช้กับเครื่องมือแพทย์แบบไหน
น้ำยาฆ่าเชื้อระดับสูง (High Level Disinfectant, HLD) คือน้ำยาที่ฆ่าเชื้อจุลินทรีย์ได้ทุกกลุ่ม ทั้งแบคทีเรีย เชื้อวัณโรค เชื้อรา และไวรัส เหลือเพียงสปอร์ของแบคทีเรียจำนวนมาก ที่ต้องใช้เวลาสัมผัสนานกว่า ใช้กับเครื่องมือที่สัมผัสเยื่อบุ แต่ไม่ได้เข้าสู่เนื้อเยื่อที่ปราศจากเชื้อ และทนความร้อนของการนึ่งไม่ได้ เช่น กล้องส่องตรวจชนิดอ่อน โดยต้องล้างเครื่องมือให้สะอาดก่อนแช่ทุกครั้ง
เขียนโดย ทีมเภสัชกรและวิศวกรเคมี กรีนแฟมิลี่ ·
- ไวรัสที่มีเปลือกหุ้ม
- แบคทีเรีย
- เชื้อรา
- ไวรัสที่ไม่มีเปลือกหุ้ม
- เชื้อวัณโรค
- สปอร์ของแบคทีเรีย
ระดับการฆ่าเชื้อ
การฆ่าเชื้อมี 4 ระดับ ตามเชื้อที่ฆ่าได้
เชื้อแต่ละกลุ่มทนน้ำยาไม่เท่ากัน ไวรัสที่มีเปลือกหุ้มตายง่ายที่สุด สปอร์ของแบคทีเรียตายยากที่สุด เพราะมีผนังหนาหลายชั้นห่อหุ้ม แต่ละระดับจึงบอกว่าฆ่าเชื้อได้ถึงกลุ่มไหน
- 1
ฆ่าเชื้อระดับต่ำ
Low-level disinfectionไม่ฆ่าเชื้อวัณโรคและสปอร์
- ฆ่าได้
- แบคทีเรียทั่วไป ไวรัสที่มีเปลือกหุ้ม เช่น ไวรัสไข้หวัดใหญ่ และเชื้อราบางชนิด
- ใช้กับ
- พื้นผิวและอุปกรณ์ที่สัมผัสเฉพาะผิวหนังปกติ เช่น ราวเตียง เครื่องวัดความดัน และโต๊ะข้างเตียง
- ตัวอย่าง
- สารกลุ่มควอเทอร์นารีแอมโมเนียมส่วนใหญ่ ที่ความเข้มข้นใช้งานทั่วไป
- 2
ฆ่าเชื้อระดับปานกลาง
Intermediate-level disinfectionไม่ฆ่าสปอร์
- ฆ่าได้
- เพิ่มจากระดับต่ำ คือเชื้อวัณโรค ไวรัสเกือบทุกชนิดรวมถึงไวรัสที่ไม่มีเปลือกหุ้ม และเชื้อราส่วนใหญ่
- ใช้กับ
- พื้นผิวและอุปกรณ์ที่อาจเปื้อนเลือด หรือเมื่อต้องฆ่าเชื้อวัณโรค
- ตัวอย่าง
- แอลกอฮอล์ 70% สารประกอบคลอรีนบางความเข้มข้น และ Virusolve+ Concentrate ที่ผสม 0.5% สัมผัส 15 นาที
- 3
ฆ่าเชื้อระดับสูง
High-level disinfection (HLD)สปอร์จำนวนมากใช้เวลานานกว่า
- ฆ่าได้
- เชื้อจุลินทรีย์ทุกกลุ่ม ทั้งแบคทีเรีย เชื้อวัณโรค เชื้อรา และไวรัสทุกชนิด และสปอร์ของแบคทีเรียได้บางส่วน
- ใช้กับ
- เครื่องมือกึ่งวิกฤต ที่สัมผัสเยื่อบุแต่ไม่เข้าสู่เนื้อเยื่อที่ปราศจากเชื้อ และทนความร้อนไม่ได้ เช่น กล้องส่องตรวจชนิดอ่อน
- ตัวอย่าง
- กรดเปอร์อะซิติก กลุ่มอัลดีไฮด์ ไฮโดรเจนเปอร์ออกไซด์ และสูตรที่ไม่มีอัลดีไฮด์อย่าง Virusolve+
- 4
ทำให้ปราศจากเชื้อ
Sterilizationฆ่าได้ทุกชนิด
- ฆ่าได้
- เชื้อจุลินทรีย์ทุกชนิด รวมถึงสปอร์ของแบคทีเรียทั้งหมด
- ใช้กับ
- เครื่องมือวิกฤต ที่เข้าสู่เนื้อเยื่อหรือกระแสเลือด เช่น เครื่องมือผ่าตัด
- ตัวอย่าง
- การนึ่งด้วยไอน้ำ (Autoclave) สำหรับเครื่องมือที่ทนความร้อน และวิธีอุณหภูมิต่ำ สำหรับเครื่องมือที่ทนความร้อนไม่ได้
ระดับขึ้นกับทั้งตัวน้ำยา ความเข้มข้น และเวลาสัมผัส น้ำยาตัวเดียวกันจึงอยู่ได้หลายระดับ เช่น Virusolve+ RTU Spray ฆ่าเชื้อระดับปานกลางเมื่อพื้นผิวเปียก 1 นาที และระดับสูงเมื่อเปียกนาน 5 นาที
เลือกระดับให้ถูกกับเครื่องมือ
เครื่องมือแพทย์ 3 กลุ่ม ต้องฆ่าเชื้อคนละระดับ
หลักที่ใช้กันทั่วโลก (Spaulding classification) แบ่งเครื่องมือตามส่วนของร่างกายที่สัมผัส ยิ่งเข้าใกล้เนื้อเยื่อที่ปราศจากเชื้อ ยิ่งต้องฆ่าเชื้อในระดับที่สูงขึ้น
เครื่องมือวิกฤตCritical
ทำให้ปราศจากเชื้อสัมผัส เข้าสู่เนื้อเยื่อที่ปราศจากเชื้อ หรือกระแสเลือด
เช่น เครื่องมือผ่าตัด เข็ม และอุปกรณ์ที่ฝังในร่างกาย
เครื่องมือกึ่งวิกฤตSemi-critical
อย่างน้อยฆ่าเชื้อระดับสูงสัมผัส สัมผัสเยื่อบุ หรือผิวหนังที่มีแผล
เช่น กล้องส่องตรวจทางเดินอาหารและหลอดลมชนิดอ่อน ใบส่องกล่องเสียง และหัวตรวจอัลตราซาวด์ที่ใส่เข้าในร่างกาย
เครื่องมือไม่วิกฤตNon-critical
ฆ่าเชื้อระดับต่ำถึงปานกลางสัมผัส สัมผัสเฉพาะผิวหนังปกติ
เช่น เครื่องวัดความดัน หูฟัง ราวเตียง และรถเข็น
เคมีของน้ำยาฆ่าเชื้อ
สารฆ่าเชื้อระดับสูง มี 4 กลุ่มหลัก
ทุกกลุ่มฆ่าเชื้อได้ถึงระดับสูง เมื่อใช้ถูกความเข้มข้นและเวลา ที่ต่างกันคือวิธีที่ทำลายเชื้อ สิ่งที่เหลือหลังใช้ ไอระเหย และผลต่อวัสดุของเครื่องมือ
กรดเปอร์อะซิติกPeracetic acid
ออกซิไดซ์โปรตีนและผนังเซลล์ของเชื้อ ออกฤทธิ์เร็ว ไม่ทำให้โปรตีนติดแน่น และสลายเป็นกรดอะซิติก ออกซิเจน และน้ำ
neodisher Septo Active ผงที่สร้างกรดเปอร์อะซิติกเมื่อละลายน้ำ
กลุ่มอัลดีไฮด์Glutaraldehyde · OPA
ทำให้โปรตีนของเชื้อเชื่อมกันจนเสียสภาพ แต่คราบโปรตีนที่ล้างไม่หมดก็แข็งตัวติดเครื่องมือด้วย และมีไอระเหยที่ระคายเคืองตาและทางเดินหายใจ ต้องใช้ในห้องที่ระบายอากาศดี
ไฮโดรเจนเปอร์ออกไซด์Hydrogen peroxide
ออกซิไดซ์ส่วนประกอบของเซลล์เชื้อ สลายเป็นน้ำและออกซิเจน ที่ความเข้มข้นสูงอาจทำปฏิกิริยากับโลหะบางชนิด เช่น ทองแดงและทองเหลือง
สูตรควอเทอร์นารีอะมีนไม่มีอัลดีไฮด์และคลอรีน
ฆ่าเชื้อโดยทำลาย RNA ของเชื้อ ไม่มีไอระเหย ไม่ทำให้โปรตีนติดแน่น ไม่มีกลิ่น และย่อยสลายได้ทางชีวภาพ
Virusolve+ EDS RTU และ Virusolve+ Concentrate
CH3CO3Hกรดเปอร์อะซิติกCH3COOHกรดอะซิติก[O]ออกซิเจนที่ทำลายเชื้อ
กรดเปอร์อะซิติกปล่อยออกซิเจนที่ว่องไว ซึ่งออกซิไดซ์โปรตีน เอนไซม์ และผนังเซลล์ของเชื้อจนทำงานไม่ได้ สิ่งที่เหลือคือกรดอะซิติก ซึ่งเป็นกรดในน้ำส้มสายชู ออกซิเจน และน้ำ ผงอย่าง neodisher Septo Active สร้างกรดเปอร์อะซิติกขึ้นเมื่อละลายน้ำ จึงต้องคนให้ผงละลายหมดก่อนแช่เครื่องมือ
neodisher Septo Active ผงฆ่าเชื้อระดับสูงที่สร้างกรดเปอร์อะซิติก
ขั้นตอนแช่ฆ่าเชื้อ
แช่ฆ่าเชื้อระดับสูงให้ได้ผล ทำตาม 7 ขั้น
น้ำยาที่ดีที่สุดก็ฆ่าเชื้อได้ไม่ครบ ถ้าเครื่องมือยังมีคราบ มีฟองอากาศค้างในช่อง หรือแช่ไม่ครบเวลา ขั้นตอนจึงสำคัญเท่ากับตัวน้ำยา
ล้างให้สะอาดก่อนทุกครั้ง
คราบเลือดและสารคัดหลั่งที่เหลืออยู่ บังเชื้อไว้จากน้ำยา และน้ำยาบางกลุ่มทำให้คราบแข็งตัวติดแน่น ล้างด้วยน้ำยาเอนไซม์ ขัดในน้ำยา และไล่น้ำยาผ่านทุกช่องของกล้องส่องตรวจ
ล้างน้ำ แล้วทำให้แห้ง
น้ำที่ค้างอยู่บนเครื่องมือและในช่อง ทำให้น้ำยาฆ่าเชื้อเจือจางลงทีละน้อยทุกรอบที่แช่ เช็ดผิวด้านนอกให้แห้ง และไล่น้ำออกจากช่องก่อนแช่
ตรวจความเข้มข้นของน้ำยาก่อนใช้
น้ำยาที่ใช้ซ้ำได้ ตรวจด้วยแผ่นทดสอบความเข้มข้นต่ำสุดที่ได้ผล (MEC) ทุกวัน หรือก่อนใช้แต่ละรอบ แผ่นทดสอบไม่ผ่าน ให้เปลี่ยนน้ำยาใหม่ทันที แม้ยังไม่ครบรอบ
แช่ให้ท่วม เติมทุกช่อง ไม่มีฟองอากาศ
วางเครื่องมือในถาดให้น้ำยาท่วมทั้งชิ้น เปิดข้อต่อ ถอดชิ้นส่วนที่ถอดได้ เติมน้ำยาให้เต็มทุกช่องและท่อ แล้วไล่ฟองอากาศออก เพราะผิวที่ฟองอากาศเกาะอยู่ น้ำยาเข้าไม่ถึง จากนั้นปิดฝาถาด
แช่ให้ครบเวลาและอุณหภูมิ
เวลาและอุณหภูมิเป็นส่วนหนึ่งของระดับการฆ่าเชื้อ เช่น Virusolve+ EDS RTU แช่ 5–10 นาที ที่ 20 °C ส่วน RelyOn PeraSafe ใช้สารละลายอุ่น 30–35 °C แช่ 10 นาที อย่ายกขึ้นก่อนครบเวลา และอย่าแช่นานเกินกว่าที่ผู้ผลิตกำหนด
ล้างด้วยน้ำปราศจากเชื้อ แล้วทำให้แห้ง
ล้างน้ำยาออกให้หมดด้วยน้ำปราศจากเชื้อ (Sterile water) ทั้งด้านนอกและในช่อง เช็ดให้แห้งด้วยวัสดุที่สเตอไรด์ แล้วเก็บในที่สะอาด หรือในซองที่ปิดสนิท
เปลี่ยนน้ำยาตามรอบ และจดบันทึก
น้ำยาแต่ละชนิดใช้ได้นานไม่เท่ากัน Virusolve+ EDS RTU และ Virusolve+ Concentrate ใช้ซ้ำได้ 14 วัน RelyOn PeraSafe ที่ผสมแล้วใช้ไม่เกิน 24 ชั่วโมง และ neodisher Septo Active เปลี่ยนอย่างน้อยวันละครั้ง จดวันที่ผสม ผลแผ่นทดสอบ และเครื่องมือที่แช่ในแต่ละรอบ
หน่วยส่องกล้อง · ห้องผ่าตัด · หน่วยจ่ายกลาง · คลินิกทันตกรรม
น้ำยาฆ่าเชื้อระดับสูง 4 แบบ เลือกตามงานของคุณ
สูตรพร้อมใช้ สะดวกและไม่ต้องตวง ชนิดเข้มข้นผสมได้ตามระดับที่ต้องการ ชนิดผงเก็บง่ายและผสมเท่าที่ใช้ ทุกตัวใช้กับเครื่องมือที่ทนความร้อนไม่ได้ ต่อจากขั้นตอนล้าง
- 5–10 นาทีVirusolve+ EDS RTU แช่ที่ 20 °C พร้อมใช้ ไม่ต้องผสมน้ำ
- 14 วันVirusolve+ EDS RTU และ Concentrate ใช้ซ้ำได้ ตรวจด้วยแผ่น MEC ทุกวัน
- 16.2 กรัมผง RelyOn PeraSafe ต่อน้ำอุ่น 1 ลิตร ฆ่าเชื้อรวมถึงสปอร์
- ไม่มีอัลดีไฮด์Virusolve+ ทั้งสองสูตร และ neodisher Septo Active ไม่ทำให้โปรตีนติดแน่นบนเครื่องมือ
ขอคู่มือการใช้ เอกสาร SDS ใบเสนอราคา และใบกำกับภาษีได้

Virusolve+ EDS RTU
น้ำยาฆ่าเชื้อระดับสูงสูตรพร้อมใช้ ไม่ต้องผสมน้ำ สำหรับเครื่องมือแพทย์และกล้องส่องตรวจ แช่ 5–10 นาที ใช้ซ้ำได้ 14 วัน แกลลอนละ 5 ลิตร
ดูสินค้า
Virusolve+ Concentrate
ชนิดเข้มข้น ผสม 5% ฆ่าเชื้อระดับสูง หรือ 0.5% ระดับปานกลาง ใช้แช่ เช็ด หรือสเปรย์ ไม่มีกลิ่น ไม่มีไอระเหย แกลลอนละ 5 ลิตร
ดูสินค้า
RelyOn PeraSafe
ผงละลายน้ำ ฆ่าเชื้อระดับสูงรวมถึงสปอร์ C. difficile สำหรับเครื่องมือที่เข้า Autoclave ไม่ได้ ขวด 81 และ 162 กรัม
ดูสินค้า
neodisher Septo Active
ผงที่สร้างกรดเปอร์อะซิติกเมื่อละลายน้ำ pH เป็นกลาง ไม่มีอัลดีไฮด์ แช่หรือใช้กับเครื่องอัลตราโซนิก กระปุกละ 2 กิโลกรัม
ดูสินค้า
ถามบ่อย
คำถามที่พบบ่อย เรื่องน้ำยาฆ่าเชื้อระดับสูง
ฆ่าเชื้อระดับสูง ต่างจากการทำให้ปราศจากเชื้ออย่างไร?
การทำให้ปราศจากเชื้อฆ่าเชื้อจุลินทรีย์ทุกชนิด รวมถึงสปอร์ของแบคทีเรียทั้งหมด ส่วนการฆ่าเชื้อระดับสูงฆ่าเชื้อได้ทุกกลุ่ม แต่สปอร์จำนวนมากอาจเหลืออยู่ เครื่องมือที่เข้าสู่เนื้อเยื่อหรือกระแสเลือด เช่น เครื่องมือผ่าตัด จึงต้องทำให้ปราศจากเชื้อ ส่วนกล้องส่องตรวจที่สัมผัสเยื่อบุ ใช้การฆ่าเชื้อระดับสูงได้ น้ำยาฆ่าเชื้อระดับสูงบางชนิดฆ่าสปอร์ได้ เมื่อแช่นานพอตามที่ผู้ผลิตกำหนด
Disinfectant กับ Antiseptic ต่างกันอย่างไร?
Disinfectant คือน้ำยาฆ่าเชื้อสำหรับสิ่งของและพื้นผิว เช่น เครื่องมือแพทย์ โต๊ะ และพื้น ส่วน Antiseptic คือน้ำยาฆ่าเชื้อสำหรับผิวหนังและเนื้อเยื่อของคน เช่น แอลกอฮอล์ล้างมือ และน้ำยาทาแผล ทั้งสองแบบใช้แทนกันไม่ได้ น้ำยาฆ่าเชื้อระดับสูงเป็น Disinfectant จึงห้ามใช้กับผิวหนัง
แอลกอฮอล์ 70% ใช้แทนน้ำยาฆ่าเชื้อระดับสูงได้ไหม?
ไม่ได้ แอลกอฮอล์ 70% ฆ่าเชื้อได้ในระดับปานกลาง ฆ่าสปอร์ของแบคทีเรียไม่ได้ ระเหยเร็วจนสัมผัสเชื้อได้ไม่นาน และทำให้คราบโปรตีนแข็งตัว จึงใช้เช็ดพื้นผิวและอุปกรณ์ที่สัมผัสผิวหนังได้ แต่ไม่ใช้แช่ฆ่าเชื้อกล้องส่องตรวจ หรือเครื่องมือกึ่งวิกฤตอื่น
น้ำยาฆ่าเชื้อระดับสูง ใช้ซ้ำได้กี่วัน?
ขึ้นกับชนิดของน้ำยา Virusolve+ EDS RTU และ Virusolve+ Concentrate ใช้ซ้ำได้ 14 วัน RelyOn PeraSafe ที่ผสมแล้วใช้ไม่เกิน 24 ชั่วโมง ส่วน neodisher Septo Active เปลี่ยนอย่างน้อยวันละครั้ง ทุกชนิดต้องตรวจด้วยแผ่นทดสอบตามรอบ และเปลี่ยนทันทีเมื่อแผ่นทดสอบไม่ผ่าน หรือเมื่อน้ำยาสกปรก
ทำไมต้องล้างเครื่องมือก่อนแช่ฆ่าเชื้อ?
คราบเลือดและสารคัดหลั่งบังเชื้อไว้จากน้ำยา และทำให้น้ำยาหมดฤทธิ์เร็วขึ้น น้ำยากลุ่มอัลดีไฮด์ยังทำให้คราบโปรตีนแข็งตัวติดเครื่องมือแน่นขึ้น การล้างให้สะอาดก่อนจึงเป็นเงื่อนไขของการฆ่าเชื้อระดับสูง ไม่ใช่ขั้นตอนเสริม ดูวิธีล้างได้ที่ น้ำยาเอนไซม์ล้างเครื่องมือแพทย์
ใช้น้ำยาฆ่าเชื้อระดับสูงอย่างไรให้ปลอดภัยต่อผู้ใช้?
สวมถุงมือ แว่นตาหรือที่กันใบหน้า และผ้ากันเปื้อนทุกครั้ง ผสมและแช่ในภาชนะที่ปิดฝาได้ ในห้องที่ระบายอากาศดี ล้างน้ำยาออกจากเครื่องมือให้หมดก่อนใช้กับผู้ป่วย และอ่านเอกสารความปลอดภัย (SDS) ของน้ำยาที่ใช้ น้ำยาที่ไม่มีอัลดีไฮด์และไม่มีไอระเหย ช่วยลดการระคายเคืองของผู้ปฏิบัติงาน
ปรึกษาฟรี
ปรึกษาเรื่องน้ำยาฆ่าเชื้อเครื่องมือแพทย์
ทีมเภสัชกรและวิศวกรเคมีช่วยเลือกน้ำยาและขั้นตอน ให้เหมาะกับเครื่องมือ วัสดุ และจำนวนรอบใช้งานของหน่วยงานคุณ ทักมาทาง LINE ได้เลย
- ใบเสนอราคาและใบกำกับภาษี
- จัดส่งด้วย KEX
@greenfamily
