เครื่องมือแพทย์ขึ้นสนิม เป็นคราบ เกิดจากอะไร แก้อย่างไร

1. 1

   สนิม และรอยกัดกร่อนเป็นจุด

   น้ำเกลือ · คราบเลือดผิวโลหะเสียหายถาวรได้

   มักเริ่มจากจุดสีน้ำตาลส้มเล็ก ๆ ตามข้อต่อ ร่องฟันของปากคีบ และซอกที่ล้างยาก ตัวการหลักคือคลอไรด์ (Chloride) ซึ่งมีอยู่ทั้งในน้ำเกลือและในเลือด เมื่อคราบเหล่านี้ค้างอยู่บนเครื่องมือจนแห้ง คลอไรด์จะยิ่งเข้มข้นและกัดผิวสเตนเลสลงไปเป็นจุด เรียกว่าการกัดกร่อนเป็นจุด (Pitting Corrosion) ถ้ายังเป็นเพียงคราบสนิมบนผิวก็ขจัดออกได้ แต่เมื่อผิวโลหะกลายเป็นหลุมไปแล้ว จะทำให้กลับมาเรียบเหมือนเดิมไม่ได้

   

2. 2

   คราบสีรุ้ง

   น้ำ · ไอน้ำไม่ใช่สนิม

   ผิวเครื่องมือขึ้นเงาเหลือบหลายสีคล้ายสีรุ้ง ส่วนมากจะเห็นหลังนึ่งฆ่าเชื้อ คราบแบบนี้ไม่ใช่สนิม เป็นเพียงคราบอนินทรีย์ชั้นบาง ๆ ที่เคลือบอยู่บนผิวโลหะ ซึ่งมักมาจากคุณภาพของน้ำหรือไอน้ำที่ใช้ในกระบวนการ หากพบบ่อย แนะนำให้ตรวจน้ำที่ใช้ล้างครั้งสุดท้ายและไอน้ำของเครื่องนึ่ง

   

3. 3

   คราบรอยด่างจากน้ำ

   แร่ธาตุในน้ำเกิดตอนน้ำแห้ง

   รอยด่างสีขาวหรือเทา มักเป็นวงตามรอยหยดน้ำ เกิดขึ้นเมื่อน้ำระเหยไปแล้ว แต่แร่ธาตุในน้ำ เช่น หินปูน ยังเหลือติดอยู่บนผิว น้ำยิ่งกระด้าง คราบก็ยิ่งชัด วิธีป้องกันคือล้างครั้งสุดท้ายด้วยน้ำ DI (Deionised water) หรือ RO (Reverse Osmosis) แล้วทำให้แห้งทันที

   

4. 4

   ข้อต่อฝืด และรอยสึกที่ข้อต่อ

   ขาดการหล่อลื่นสนิมมักพบที่จุดนี้

   คีมหรือกรรไกรที่เปิดปิดแล้วฝืด หรือมีรอยสึกที่ข้อต่อ เป็นสัญญาณว่าโลหะกำลังเสียดสีกันโดยไม่มีสารหล่อลื่น การล้างทุกรอบจะชะสารหล่อลื่นออกไปด้วย จึงต้องหล่อลื่นใหม่ทุกครั้งก่อนนึ่งฆ่าเชื้อ นอกจากนี้ ข้อต่อยังเป็นซอกที่คราบและความชื้นค้างอยู่ได้นาน สนิมจึงมักเกิดที่ข้อต่อก่อนส่วนอื่นของเครื่องมือ

   

• 10–100 มล.Neodisher IR ต่อน้ำ 1 ลิตร สำหรับการจุ่มแช่
• 50 °Cอุณหภูมิสูงสุดของน้ำที่ใช้ผสม
• 1 ชม.เวลาจุ่มแช่โดยประมาณ
• 1–5 นาทีเมื่อใช้กับเครื่องอัลตราโซนิก ที่ 15–35 มล. ต่อลิตร

1. 1

   สวมอุปกรณ์ป้องกัน และใช้ภาชนะที่ทนกรด

   น้ำยาเข้มข้นกัดผิวหนังและดวงตาได้ ทุกครั้งที่ใช้ควรสวมถุงมือ และแว่นตาหรือหน้ากากป้องกันใบหน้า ส่วนภาชนะที่ใช้ผสมต้องเป็นชนิดที่ทนกรด

2. 2

   ผสมน้ำยาในน้ำอุ่น ไม่เกิน 50 °C

   ตวง Neodisher IR 10–100 มล. ต่อน้ำ 1 ลิตร คราบมากใช้มาก คราบน้อยใช้น้อย ส่วนเครื่องมือที่มีส่วนคาร์ไบด์ (Carbide) ให้ใช้เพียง 10–30 มล. ต่อลิตร และควรดูข้อจำกัดในคู่มือของผู้ผลิตเครื่องมือประกอบด้วย

   

3. 3

   เปิดข้อต่อ แล้วแช่ให้ท่วม

   แช่ให้น้ำยาท่วมทั้งชิ้นประมาณ 1 ชั่วโมง ถ้าใช้เครื่องอัลตราโซนิกจะใช้เวลาเพียง 1–5 นาที คราบที่สะสมมานานแช่ซ้ำได้ แต่เวลาแช่รวมต้องไม่เกิน 4 ชั่วโมง และไม่ควรแช่ทิ้งไว้ข้ามคืนโดยไม่มีคนตรวจดู

   

4. 4

   ล้างน้ำยาออกให้หมด แล้วทำให้แห้ง

   ล้างด้วยน้ำสะอาดจนไม่เหลือน้ำยาติดอยู่ แนะนำให้ใช้น้ำ DI หรือ RO จากนั้นทำให้แห้งทันที

5. 5

   ตรวจดู แล้วล้างตามขั้นตอนปกติอีกรอบ

   ชิ้นที่สะอาดไม่มีคราบแล้ว ให้นำไปล้างตามขั้นตอนปกติอีกรอบ หล่อลื่นข้อต่อ แล้วจึงนำไปนึ่งฆ่าเชื้อ ชิ้นที่ยังเหลือคราบให้นำกลับไปแช่ซ้ำ

ไม่ควรขัดสนิมด้วยแปรงลวดหรือฝอยขัด เพราะผิวสเตนเลสจะเสียหายถาวรและเป็นสนิมง่ายกว่าเดิม และทุกครั้งที่พบสนิมหรือคราบ ควรหาให้ได้ว่าเกิดจากขั้นตอนใด เพื่อกลับไปแก้ที่ขั้นตอนนั้น

Neodisher IR ใช้ได้กับเครื่องมือที่ทำจากเหล็กโครเมียมชุบแข็ง (Hardened Chrome Steel) และเหล็กโครเมียม-นิกเกิล (Chrome-Nickel Steel) ไม่เหมาะกับเครื่องมือชุบโครเมียมหรือชุบนิกเกิล โลหะเบา เช่น อะลูมิเนียม และไม่ใช้กับการล้างครั้งแรกของเครื่องมือใหม่ ส่วนสเตนเลสที่ผู้ผลิตไม่ได้รับรองคุณภาพ ควรทดสอบกับเครื่องมือหนึ่งชิ้นก่อน

น้ำยาสภาพกรดขจัดได้เฉพาะคราบที่อยู่บนผิว ถ้าผิวโลหะเป็นหลุมหรือมีรอยร้าวแล้ว ควรแยกชิ้นนั้นออกจากการใช้งาน และปรึกษาผู้ผลิตเครื่องมือเรื่องการซ่อมหรือเปลี่ยน

1. 1

   ฉีดโฟมรักษาความชื้นทันทีหลังใช้งาน

   เครื่องมือที่ใช้แล้วไม่ควรแช่ไว้ในน้ำเกลือ และไม่ควรปล่อยให้คราบเลือดแห้งติด ถ้ายังล้างทันทีไม่ได้ ให้ฉีดโฟม Neodisher PreStop จนเปียกทั่วทุกชิ้นแล้วปิดฝากล่อง โฟมช่วยป้องกันการกัดกร่อนจากคราบเลือดและน้ำเกลือ และเก็บเครื่องมือรอล้างได้นานถึง 72 ชั่วโมง

   →Neodisher PreStop

   

2. 2

   ล้างคราบออกให้หมด ด้วยน้ำยาที่ถูกกับคราบ

   คราบเลือดและโปรตีนที่ล้างออกไม่หมดจะเก็บความชื้นและคลอไรด์ไว้กับผิวโลหะ จึงควรล้างด้วยน้ำยาที่ทำมาสำหรับเครื่องมือแพทย์ เปิดข้อต่อทุกครั้งที่ล้าง และขัดด้วยแปรงขนอ่อนเท่านั้น ไม่ใช้แปรงลวดหรือฝอยขัด

   →น้ำยาเอนไซม์ คืออะไร เลือกอย่างไร

   

3. 3

   ล้างครั้งสุดท้ายด้วยน้ำ DI หรือ RO

   คราบรอยด่างและคราบสีรุ้งมีที่มาจากสองอย่าง คือน้ำยาที่ล้างออกไม่หมด และแร่ธาตุในน้ำประปา การล้างครั้งสุดท้ายจึงแนะนำให้ใช้น้ำ DI หรือ RO ซึ่งแทบไม่มีแร่ธาตุเหลืออยู่

   

4. 4

   ทำให้แห้งทันทีหลังล้าง

   เช็ดหรือเป่าให้แห้งทั้งชิ้น รวมทั้งในข้อต่อและในช่องของเครื่องมือด้วย เพราะความชื้นที่ค้างอยู่ตามซอกเป็นจุดเริ่มของสนิม ส่วนหยดน้ำที่ปล่อยให้แห้งเองก็จะทิ้งคราบไว้บนผิว

   

5. 5

   หล่อลื่นข้อต่อทุกครั้งก่อนนึ่ง

   ฉีด Neodisher IP Spray ที่ข้อต่อของคีมและกรรไกร ฟิล์มพาราฟิน (Paraffin) ช่วยให้ข้อต่อเคลื่อนไหวได้ลื่น และไม่ขัดขวางการนึ่งด้วยไอน้ำ สำหรับหน่วยงานที่ใช้เครื่องล้างอัตโนมัติ ให้เติม Neodisher IP Konz ในน้ำล้างสุดท้าย 1–2 มล. ต่อลิตร ที่ 50 °C ขึ้นไป เครื่องจะเคลือบเครื่องมือให้ทั้งตะกร้า

   →Neodisher IP Spray

   

6. 6

   ตรวจทุกชิ้นก่อนห่อ และแยกชิ้นที่มีสนิมออก

   ส่องดูใต้แสงสว่าง โดยเฉพาะที่ข้อต่อ ปากคีบ และคมกรรไกร ชิ้นที่มีสนิมให้แยกไปขจัดคราบก่อน ไม่นำไปนึ่งรวมกับชิ้นอื่น เพราะสนิมจากชิ้นหนึ่งติดไปยังชิ้นอื่นในถาดเดียวกันได้

   

• 72 ชม.Neodisher PreStop เก็บเครื่องมือรอล้างในกล่องปิดได้นานถึง
• pH 0.9–1.8Neodisher IR น้ำยาสภาพกรด สำหรับสนิมและคราบอนินทรีย์
• 1–2 มล.Neodisher IP Konz ต่อน้ำล้างสุดท้าย 1 ลิตร ในเครื่องล้างอัตโนมัติ
• ทุกรอบหล่อลื่นข้อต่อใหม่ทุกครั้งก่อนนึ่ง เพราะการล้างชะฟิล์มออก

ขอเอกสารข้อมูลผลิตภัณฑ์ เอกสาร SDS ใบเสนอราคา และใบกำกับภาษีได้

• 

  Neodisher PreStop

  สเปรย์โฟมฉีดทันทีหลังใช้งาน ป้องกันการกัดกร่อนจากคราบเลือดและน้ำเกลือ เก็บเครื่องมือรอล้างได้ถึง 72 ชั่วโมง ขวด 0.75 ลิตร

  ดูสินค้า

• 

  Neodisher IR

  น้ำยาสภาพกรด ขจัดสนิม คราบสีรุ้ง และคราบรอยด่างบนเครื่องมือผ่าตัด ใช้จุ่มแช่หรือใช้กับเครื่องอัลตราโซนิก ขวดละ 1 ลิตร

  ดูสินค้า

• 

  Neodisher IP Spray

  สเปรย์หล่อลื่นข้อต่อเครื่องมือผ่าตัด พาราฟินเหลวเกรดเภสัชกรรม ไม่ขัดขวางการนึ่งด้วยไอน้ำ ขวดละ 0.4 ลิตร

  ดูสินค้า

• 

  Neodisher IP Konz

  น้ำยาเคลือบและหล่อลื่นเครื่องมือ สำหรับน้ำล้างสุดท้ายของเครื่องล้างอัตโนมัติ ใช้ 1–2 มล. ต่อลิตร แกลลอน 5 ลิตร

  ดูสินค้า

• สเตนเลสขึ้นสนิมได้จริงหรือ?

  ได้ สเตนเลสทนสนิมได้เพราะมีฟิล์มโครเมียมออกไซด์เคลือบผิวอยู่ แต่ฟิล์มนี้ถูกคลอไรด์ในน้ำเกลือและเลือดกัดได้ และเสียหายได้เมื่อถูกขัดด้วยของแข็ง เมื่อฟิล์มขาด เนื้อเหล็กข้างใต้ก็เป็นสนิมได้ไม่ต่างจากเหล็กทั่วไป

• เครื่องมือที่ขึ้นสนิมแล้ว ยังใช้ต่อได้ไหม?

  ต้องดูว่าสนิมลึกแค่ไหน ถ้าเป็นเพียงคราบสนิมที่ผิว ให้ขจัดด้วยน้ำยาสภาพกรด ล้างตามขั้นตอนปกติ แล้วตรวจอีกครั้ง หากผิวกลับมาเรียบและสะอาดก็ใช้ต่อได้ แต่ถ้าผิวเป็นหลุม มีรอยร้าว หรือข้อต่อหลวม ควรแยกออกจากการใช้งาน เพราะหลุมและรอยร้าวเป็นที่สะสมของคราบ ทำให้ล้างและฆ่าเชื้อได้ไม่ทั่วถึง

• ใช้แปรงลวดหรือฝอยขัดสนิมออกได้ไหม?

  ไม่ควร แปรงลวดและฝอยขัดทิ้งรอยถาวรไว้บนผิวสเตนเลส รอยเหล่านี้เป็นจุดที่คราบเกาะและสนิมเริ่มได้ง่ายกว่าเดิม ควรใช้น้ำยาสภาพกรดละลายคราบ และใช้แปรงขนอ่อนเท่านั้น

• ใช้น้ำยาล้างห้องน้ำหรือน้ำยาฟอกขาวขจัดสนิมได้ไหม?

  ไม่ควร น้ำยาล้างห้องน้ำส่วนใหญ่มีกรดเกลือ (Hydrochloric Acid) ส่วนน้ำยาฟอกขาวมีโซเดียมไฮโปคลอไรต์ (Sodium Hypochlorite) ทั้งสองชนิดจึงมีคลอไรด์หรือคลอรีน ซึ่งกัดผิวสเตนเลสและทำให้เป็นสนิมมากขึ้น น้ำยาขจัดสนิมสำหรับเครื่องมือแพทย์ใช้กรดชนิดที่ไม่มีคลอไรด์ เช่น Neodisher IR ซึ่งมีฟอสเฟต (Phosphates) มากกว่า 30%

• ต้องขจัดสนิมเครื่องมือบ่อยแค่ไหน?

  ไม่มีรอบที่กำหนดตายตัว เพราะน้ำยาสภาพกรดไม่ใช่น้ำยาสำหรับล้างประจำ ใช้เมื่อพบสนิมหรือคราบเท่านั้น ถ้าต้องใช้บ่อย แสดงว่ายังมีสาเหตุในกระบวนการที่ไม่ได้แก้ เช่น คราบแห้งก่อนล้าง คุณภาพน้ำ หรือไอน้ำของเครื่องนึ่ง ควรหาสาเหตุนั้นให้พบ

• หล่อลื่นเครื่องมือแล้ว นำไปนึ่งฆ่าเชื้อได้เลยไหม?

  ได้ ฟิล์มของ Neodisher IP Spray ไม่ขัดขวางทั้งการนึ่งด้วยไอน้ำและการอบด้วยลมร้อน ส่วน Neodisher IP Konz ใช้กับเครื่องมือที่จะนึ่งด้วยไอน้ำ ไม่เหมาะกับเครื่องมือที่จะทำให้ปราศจากเชื้อด้วยความร้อนแห้ง (Dry Heat Sterilization)